Zwart/wit over grijs


De vergrijzing is nu echt begonnen, zei het RTL-journaal op 3 januari. Eindelijk. Jarenlang hebben de politici het geroepen en stel nou dat plotsklaps, bijvoorbeeld door de gekke koeienziekte, de Mexicaanse griep of de Q-koorts, het evenement niet was doorgegaan.

Het Torentje kan gerust zijn. Nederland kleurt niet alleen grijs door sneeuw en regenluchten maar voortaan ook door een grijze golf op de trottoirs. Kijk in de Spuistraat, op de Laan van Meerdervoort, op de Lijnbaan en zie: op elke viertal van zwart, blond, peper-en-zout en henna loopt er een grijze. En als je je ogen half dichtknijpt en door je oogharen heen kijkt, zie je alleen maar grijze, grijze, grijze mensen.

Dat precies, door de oogharen heenkijken, hebben politici jarenlang gedaan. Al ons malheur, crisis, globalisering, vastgelopen arbeidsmarkt, gebrek aan innovatie, werd opgehangen aan de stortvloed van pensionado’s die lag gaar te stomen.

J.P. Balkenende voerde onvervaard de campagne aan. In 2004, de bankiers hadden de kas nog niet gelicht, preekte hij de passie over babyboomers die te vroeg het arbeidsproces verlieten, te veel geprofiteerd hadden van sociale voorzieningen en in caravans over Gods wegen zwierven. Tijdens Balkenendes tweede Kabinet kon je fluisteraar Hillen dan ook horen zeggen dat zijn oude moeder zich er voor zou schamen om op de overheid te leunen. Toenmalige coalitiegenoot VVD deed driftig mee en liet ballonnetjes op over langer werken, pensioenverlaging en ziektepremieverhoging voor ouderen.

Het is u misschien ontgaan, destijds in 2004. Maar het kan niemand ontgaan zijn dat babyboom synoniem werd van vergrijzing en vergrijzing van onbetaalbare schuldenlast. Dat objectieve feit van vergrijzing zou niet zo erg zijn als de subjectieve lading de boodschap niet zo grimmig maakte. Men introduceerde een griezelig generatiedenken waarin het gewoon werd om te zeggen dat jongeren niet konden opdraaien voor het luxe leventje van rijke bejaarden en nu willen de jongeren dat ook niet meer.

De vergrijzers zelf mochten zich niet verdedigen. Ze konden zeggen: wij zijn niet zo rijk want als een kleine 70 % van de bevolking minimum tot modaal verdient, heeft het merendeel van ons niet meer aan dito pensioen. Ze konden protesteren tegen het tendentieuze beeld dat de jeugd de vergrijzing betaalt want zij hadden altijd fatsoenlijk gespaard voor een pensioen dat feitelijk uitgesteld loon is. Ze konden de suggestie dat ouderen meer voor medische zorg moesten opbrengen, afwijzen als een verdraaid verzekeringsidee want zij hadden, het volle pond betaald toen ze weinig zorg behoefden. Ze hadden ook het taboe kunnen doorbreken over de vele miljoenen die bepaalde pensioenfondsen ooit uit de potten roofden wat de dekkingsgraad van diverse fondsen naar god geholpen heeft.

Intussen is uitgekomen dat de babyboom niet méér van voorzieningen heeft geprofiteerd dan de komende generatie. Dat had iedereen trouwens al kunnen afleiden uit een onderzoek naar arbeidsjaren per generatie. Over het geheel genomen zullen komende generaties korter werken dan de babyboom.

Maar ja, je wilt zelf niet in de val van dat generatiedenken trappen. En de discussie is voorbij. De verandering is allang ingezet. In 2004 werd de AOW bevroren. De thuiszorg is verknipt, geprivatiseerd en commercieel duur gemaakt. De Bosbelasting om de AOW te bekostigen komt eraan. De Balkenendebonus ook. Voor onbetaalbare pensioenen staan maatregelen in de week want de opvatting van de verschillende economen dat de belasting op pensioenen de vergrijzing kan betalen, mag niet gehoord worden.

De laatste pensioenmaatregel was het niet indexeren en/of verlagen van pensioenen omdat de grote, boze crisis van 2008 de fondsen had uitgeput. Voorlopig gaat dat laatste niet door, las ik op 4 januari; de fondsen zijn weer even op peil.

Eigenlijk gaat het daar niet om. Je zou 5 % willen inleveren voor een socialere maatschappij maar die niet-indexering en verlaging verdwijnen rechtstreeks in de zakken van de financiële roulettespelers. Die kille realiteit ligt ten grondslag aan het voorstel voor een nieuw pensioensysteem. Dat systeem zal de pensioenleeftijd ophogen omdat mensen langer leven, het pensioen zal geen vast bezit meer vormen en de regeling zal het beleggingsrisico bij de deelnemers leggen. Ofwel, het verzekeringsidee kan niet meer bestaan, zeggen politici zoals De Geus zei dat sociale voorzieningen niet meer van deze tijd zijn. We leggen wel verplicht en gezamenlijk in als ware het een verzekering maar het verlies wordt privé. Wie de winst toucheert? Dat vermeldt het verhaal niet maar het laat zich raden.

Het nieuwe pensioenidee past naadloos in een politiek die overgeleverd is aan de financiële roulette en misschien zelfs meegokt in het spel. Hier heeft de vergrijzing niets mee te maken. Ja, de babyboom moet zo snel mogelijk onder het nieuwe regiem komen en de toezeggingen op levenslange premie moeten bij wet uitgewist worden. Het is zoiets als de werkelijkheid uit de ene tijd behandelen met de maatstaf uit de eendere tijd. Maar nood breekt wet. En het zou toch niet eerlijk zijn als jongeren etc. etc. In feite wordt de babyboom het breekijzer voor marktconform pensioendenken en zullen kleine pensioentjes ook door prijs- en kostenstijgingen snel verarmen.

Ergens in 2004 verkondigde Wellink de ene dag dat de Nederlanders langer zouden moeten werken en bepaalde hij de  andere dag dat de bestuurders van de Nederlandse Bank met 60 met prepensioen mochten. De bank stortte daarvoor 1,5 miljoen euro extra in het pensioenfonds. Het is maar een weetje, maar het stelt de vraag of het pensioenrecht soms niet met de natte vinger van hebzuchtig belang wordt vastgesteld.

The answer my friend, is blowing in the wind.

Advertenties


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s