Randfiguur


Je kunt van Mark Rutte alles zeggen maar niet dat hij vele diepgravende inspiratoren heeft. Ik zie hem niet zo gemakkelijk een Zomergastenmarathon vullen met interessante associaties in film- of tv-fragmenten zoals Guy Verhofstadt bijvoorbeeld afgelopen zomer deed.

De enige verwijzing naar geestelijk leven bij Rutte zit in zijn voorliefde voor ‘De Toverberg’ van Thomas Mann. Dit is weliswaar een geweldenaar van een roman maar noem het drie keer als je lijfsroman en het begint op een gimmick te lijken.

Nu las ik in een Volkskrant column van Wilma de Rek dat Mark Rutte een favoriete filosofe heeft. Dat was een grote verrassing. Maar de naam van die favoriete filosofe had ik zo uit de hand kunnen raden.

Het is Ayn Rand. Het kan niet anders. Als je bij elke vraag aan Rutte over zijn idee van een goede samenleving als antwoord een leuze over economische groei en kansen krijgt, dan weet je uit welke hoek de wind waait. Maar Ayn Rand is toch wel een uiterste in het rechtse spectrum waarvan je als mens heel onrustig wordt.

Ik heb een rare band met Ayn Rand. Ik las haar roman ‘De eeuwige bron’ toen ik twintig was. Ik las het op aanraden van een collega op de bibliotheek waar ik werkte, als ‘bedboek’, als een spannend verhaal. Het boek is me altijd bijgebleven en ik wist nooit waarom.

Een paar jaar geleden werd Rands belangrijkste boek ‘Atlas shrugged’ in het Nederlands vertaald als ‘Atlas in staking’. Ik las dat dit boek een antwoord zou geven op de vragen naar de verder strekkende toepassing van de ideeën in ‘De eeuwige bron’. Die ideeën had ik er niet uitgehaald, ik was er gewoon te jong voor maar mijn fascinatie voor ‘De eeuwige bron’ wees er op dat er een snaar aan het trillen was gebracht.

Toen ik ‘Atlas in staking’ las, begreep ik het. Ook ‘Atlas in staking’ is een meeslepend verhaal. Je verdrinkt in de plot. Je drijft mee in de richting die de plot afdwingt en er is verhaaltechnisch geen ontsnappen mogelijk. Als je de duizend pagina’s meegelopen hebt, kun je (bijna) niet anders dan partij kiezen voor het streven van de hoofdpersonen. Dat streven is een onontkoombaar kapitalisme. Dat kapitalisme verheft het recht van de sterkste tot de hoogste morele maatstaf en neemt expliciet het recht afhankelijken en zwakkeren te drillen of als parasieten te doden. In het verhaal trekken de onnatuurlijk getalenteerde personages zich letterlijk terug in een autarkie van winnaars die de wereld van gewone stervelingen zullen onderwerpen aan hun absolute heerschappij of die wereld ten onder laten gaan. Een van de ‘geroepenen’ ontvouwt in een zeventig pagina’s lange toespraak een theorie van hovaardig, verblindend, gewetenloos kapitalisme, zonder enige maatschappelijke invloed, zonder enige beschermende overheid.

Ze zeggen dat Reagan en Thatcher diep beïnvloed waren door Rand. Nu loopt de Teaparty met haar weg. Ik ben eraan ontsnapt. Niet omdat ik het beter weet maar wel omdat ik niet wil geloven aan kapitalisme als veroveringsdoel met geld als oorlogsmaterieel en macht als oorlogsstrategie. Ik wil niet geloven dat enkele superego’s het leven van jan en alleman zouden moeten kunnen uitvreten.

Mark Rutte leest Rand. Misschien zou hij ook elders wijsheid kunnen zoeken. Hij zou kunnen beginnen met De Balzac die als geen ander heeft uitgebeeld hoe kapitalistische kilheid de binding tussen mensen verziekt. Zijn meesterwerk over deze ziekmakerij heet niet voor niks ‘Verloren illusies’.

Advertenties

5 reacties on “Randfiguur”

  1. Hij speelt piano. Is dat volgends jou ook te beschouwen als bewijs van enig geestelijk leven?

    Like

  2. … zijn favoriete stukje zal dan ‘Penny’s for heaven’ zijn.

    Like

  3. assyke schreef:

    De gevolgen van moderne kapitalistische kilheid kwam gister goed tot uitdrukking in de film John Q.

    Like

  4. […] van den Bergh vroeg mij naar aanleiding van ‘Randfiguur’ of ik het pianospelen van Mark Rutte ook als bewijs van geestelijk leven beschouwde. In principe […]

    Like

  5. thrammy schreef:

    Rutte heeft de smiley uitgevonden. Ik heb een gruwelijke hekel aan mensen die steeds maar blijven lachen (om zich een houding te geven?) zonder dat daar een grondige reden voor is.

    Het klopt trouwens weer: zeg mij wat je leest en ik zal zeggen wie je bent!

    Beetje laat gevonden in je lange lijst, maar mooi en degelijk stuk.

    Like


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s