Blessures d’enfance


IMG_0662

Bosanska Krupa

Het vliegtuig naar Zadar zat vol vakantiegangers op weg naar zon en strand in Kroatië. Het merendeel jong, luidruchtig, vrolijk, hip, met smartphone in de hand. Kleine kinderen waren ze ten tijde van het drama Srebrenica of zelfs niet eens geboren. De genocide daar vond achttien jaar geleden plaats. Waarschijnlijk dacht niemand daaraan ook al zouden die kleurige vakantievlinders die avond in het mediterrane Zadar fladderen dat dezelfde agressieve oorlog over zich heen heeft gekregen.

Ik dacht er wel aan. Wij gingen naar Bosnië, 160 kilometer na Zadar de grens over. We gingen er onze vriendin opzoeken die van Frankrijk naar haar geboorteplaats is teruggekeerd om voor haar zieke ouders te zorgen.

IMG_0664

Monument slachtoffers

Het plaatsje Bosanska Krupa is een klein ‘stadje’ 30 kilometer oostelijk van Bihac, de enige wat grotere stad in de omgeving. Ik ken Bosanska alleen van de ansichtkaarten die mijn vriendin en haar ouders ons in de loop der jaren gestuurd hebben. Nu zie ik het met eigen ogen. Ik zie het verdriet dat zij in vele chaotische verhalen hebben proberen te vertellen, in de ogen. Misschien ligt dat verdriet in het helblauw flonkerende monument voor 150 dode soldaten in het midden van het stadje. Het verdriet zit zeker in de aanblik van verlaten en kapotgeschoten huizen, gevels vol kogelgaten, half gerepareerde huizen. Maar veel meer zit het verdriet in de onbedekte armoede en het zichtbare isolement van het stadje. Er is nauwelijks bedrijvigheid. Restaurants, hotels, terrasjes aan de hypnotiserend mooie rivier de Una, zijn praktisch leeg. Het stadje ligt erbij als de roestige spoorlijn naar Bihac waarop geen treinen meer rijden. Achttien jaar na Clintons triomfantelijke Dayton; géén herstel, géén opbouw, géén vooruitgang. De werkeloosheid bedraagt 70 %; de werkende bevolking is grotendeels in overheidsdienst.
De bewoners verklaren hun relatieve achterstand met bijvoorbeeld Bihac uit het verloop van de oorlogshandelingen in hun gebied. Bihac werd, zoals Sarajevo en Mostar, door de Serviërs omsingeld maar werd nooit door de bewoners verlaten. Bosanska Krupa echter werd in drie uur platgebombardeerd en meteen door de bewoners verlaten. Achterblijvers, oude mensen en boeren die hun vee niet wilden achterlaten, zijn samengedreven en vermoord. De bewoners keerden pas na de oorlog, na vijf jaar terug; financieel uitgekleed omdat ze hun toevlucht in andere dorpen duur hadden moeten betalen. Ze keerden terug in een dood, platgetrapt, leeggeroofd dorp. Er leefde geen luis meer op een blad, zoals ze in Bosanska zeggen.

1995 bosanska krupa

1995 bosanska krupa

De mensen keerden terug naar ruïnes van het dierbare huis dat ze niet konden opgeven. Ze probeerden hun huizen, soms met wat humanitaire hulp, bewoonbaar te maken. Ze kwamen terecht in de vicieuze cirkel van te karige uitkeringen en leningen om de winter te overleven.
Na achttien jaar gloort er geen hoop. Er ontwikkelt nul komma niks. De grootste zorg geldt de kinderen. Ze gaan naar school maar vinden geen werk. Studeren elders kost geld. Soms gaan ze niet eens meer naar school. Ze hebben geen idee van toekomst. Laat staan van ambities, illusies, dromen. Ze hangen in groepen rond in het beeldschone park aan de rivier, ook een schenking uit humanitaire hulp. Ze scheppen hun eigen paradijs met harde muziek en drugs in verborgen hoekjes en op eilandjes in het water. Hoe ze aan geld komen, weet niemand maar duister is het.
Hun ouders schamen zich. De woorden drugs en prostitutie durven ze hoogstens te fluisteren. De ouders kunnen hun kinderen niet redden. De enige redding is het buitenland en dat kost geld. Opvoedende praatjes zijn in de bommen gesmoord. De bommen hebben meer doel getroffen dan de schadeberekeningen lieten zien.
De bommen raken nu de kinderen die na Srebrenica geboren zijn. Die kinderen zouden loltrappend en sms’end in Zadar moeten zijn. Maar Zadar, ooit eigen land is ver en vreemd geworden.
Blessures d’enfance. De hele dag hoor ik Yves Duteils liedje in mijn hoofd.

Advertenties

3 reacties on “Blessures d’enfance”

  1. Zilvertje schreef:

    Wat goed dat je dit schrijft, maar het is zo triest, ernstig en verdrietig. Eind jaren 70 en begin jaren 80 was ik veel in het voormalige Joegoslavië. Sliep er bij de mensen thuis, of in mijn tent, vooral na Tito zag je het land opbloeien, de kar met paard werd een auto, maar de mensen bleven gastvrij, lief en vrolijk, genoten heb ik daar.

    Jaren negentig, ik wist niet wat ik zag en hoorde, ik had zo te doen met al die mensen. Mijn nu ex-man, wilde niemand in huis nemen, we woonden zo ruim, maar na al het genieten daar, wilde hij nu niet helpen en we kenden daar zoveel mensen. na onze scheiding, ben ik er nooit meer geweest, een mengeling van de gruwelijkheden, vermeng zich nu vaak met al het moois dat ik daar zag en meemaakte……. Mijn jongste kindje is van 1998, als ik haar de borst gaf voor de tv het nieuws kijkend, raakte ik in paniek, als ik daar nu liep, met mijn pasgeboren kind en nieuwe gezin, hoe kon ik die mensen helpen?

    Later veel later, al die verhalen over de weggevoerde mannen, voor de ogen van hun gezin, ik vergeet het nooit.

    Like

    • Babyboom schreef:

      Bedankt voor je reactie. Ik kende voormalig Joegoslavië slechts uit een oppervlakkige vakantie lang geleden. Nu ging ik om persoonlijke redenen naar Bosnië, betrokken geraakt bij oorlogservaringen van een familie. Daarom wil ik een paar stukjes schrijven; wellicht om wat mensen te interesseren voor zaken waarvoor Bosnische mensen tevergeefs aandacht vragen. Overigens is jouw reactie door Bosnische mensen met behulp van Google Translate met ontroering gelezen.

      Like

  2. Zilvertje schreef:

    Ohhhhhhhhh, wat bijzonder. Wat ben ik blij dat ze het hebben kunnen lezen, want soms lijkt het net alsof de wereld ze vergeten is, maar ik weet zeker dat er heel veel vrouwen net als ik met ontzetting naar de beelden keek, ons machteloos voelden en ons hebben geschaamd voor het niet bieden van hulp en bescherming.

    Als je dit meemaakt en oud bent, of ziek, of net bent bevallen, dan ben je helemaal in grote nood/kwetsbaar, mijn jongste die ik toen zat te voeden, kreeg borstvoeding, maar ze wilde het niet uit de borst, dus elke dag zat ik 12 maal te kolven, kookte ik flesjes en speentjes uit, ik zag terwijl ik dit allemaal deed, de enorme volksverhuizing op de tv, het verscheurde me, ik wist dat als ik er had gelopen, ik gek zou worden van paniek, want hoe zou mijn kindje moeten drinken? De machteloosheid, ik kon niets voor ze doen, we lieten ze barsten.

    De hoge heren beslissen zo vaak over ons mensen, maar hebben geen weet van de dagelijkse beslommeringen, zouden ze ooit wel voor iemand gezorgd hebben? Bescherming hebben geboden? Als hoge heren beslissen, lijdt het gewone volk.

    Ik huil nu, het blijft me raken, ik schaam me en ik weet hoe fijn ik het er vroeger heb gehad, ik sliep bii de ouders van een vage kennis, die ouders gaven mij hun bed, bakten heerlijke pannenkoeken en ik mocht kiezen welke kip er werd geslacht. Ze waren niet rijk, maar mijn mooiste vakantie-ervaringen liggen daar, omdat de mensen liefde gaven, genegenheid en warmte en onbevangen deelden en daarom laat die oorlog me niet los. Dit verdient niemand.

    Like


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s