Hoog opgeleid en niets geleerd


De wel/niet kloof tussen hoog en laag opgeleid komt regelmatig in het nieuws. Onlangs, na een onderzoeksenquête van het SCP, rinkelde weer de bel. Vooral columnisten reageren op die bel. Het liefst met de slag van ironie waarmee ze zichzelf buiten de kwestie zetten: nee hoor, mij raakt dat niet. Sheila Sitalsing verpakte de kwestie in een leuke stelling: mensen worden verongelijkt geboren en sommigen groeien niet over kinderkamerverongelijkheid heen.

Die leukheid schiet een serieuze bespiegeling van de vraag volkomen lek. Want de vraag over de kloof gaat niet over jalouzie. De vraag is of opleidingsniveau (en daaraan gekoppelde welstand wellicht) het inhoudelijke contact en de betrokkenheid tussen hoger en lager opgeleiden in de weg staat.

De conclusie van het SCP was nogal ambivalent: nee en ja, toch een beetje. In elk geval niet heftig en dramatisch.

Nee, dank je de koekoek. We zijn allemaal opgevoed met natuurlijke of logische verschillen tussen dubbeltjes, kwartjes en euro’s; daar gaan we elkaar niet over te lijf. We zijn geen pannenkoeken. Wie daaruit concludeert dat hoog en laag knus in elkaars woonkamer zit te kaarten, leeft toch op een andere planeet.

Zeker, het is niet zoals vroeger toen Armand zong: ‘ben ik te min omdat je vader een grotere kar rijdt dan de mijne’. Maar het is evenmin zo dat de jaren ’60 de klassen hebben weggevaagd zoals de sociologie graag beweerde en zoals nog steeds doorklinkt in de overtuiging dat we economisch zo ontzettend gelijk zijn.

Een richtingaanwijzer in de kwestie van de kloof is het verschijnsel dat alleen hoog opgeleiden erover schrijven. De laag opgeleide bemoeit er zich niet mee. Misschien komt dat omdat de kwestie kloof vooral vaak neerkomt op het verwijt dat hoog neerkijkt op laag. Die kras wil de hoogopgeleide natuurlijk niet op zijn ziel hebben. Daarin speelt nog de nuance dat de ene hoog opgeleide de andere niet is. Voor de hoog opgeleide uit een traditioneel hoog opgeleid milieu telt het verwijt van neerkijken minder pijnlijk dan voor de hoog opgeleide die als eerste in zijn familie studeerde en emotioneel nog dicht bij het laag opgeleide milieu van herkomst staat. Want het neerkijken van de een op de ander lijkt op het eerste gezicht vooral emotionele snaren te raken. Het gaat om cultuur en perspectief op de wereld. Hoeveel prestige heeft je werk, hoe ga je met mensen om, wie zijn je helden en voorbeelden, wat lees je, waar kijk je op neer, wat vind je mooi en lelijk, wat doe je in je vrije tijd, hoe gemakkelijk volg je nieuwe dingen, durf je een uitzondering te zijn, hoe groot of hoe klein is je wereld?

Maar natuurlijk zitten er achter deze emotionele uiterlijkheden hele andere ijkpunten voor de relatie tussen hoog en laag opgeleid.

Hoog opgeleiden bezitten de relevante, vakmatige kennis van mensen, leven en maatschappij, die hout snijdt. Zij nemen het gelijk in discussie en dilemma. Zij vormen de publieke opinie of schaven die bij.

Hoog opgeleiden staan sterker in hun schoenen wat betreft eigenwaarde, onafhankelijkheid, aanzien en beroepswaardering. Van daaruit zijn zij de dominanten, de voortouwnemers, de drijvers in maatschappelijke ontwikkelingen en processen.

Hoog opgeleid is laag opgeleid simpelweg de baas. Hoog opgeleiden maken hun overtuigingen en belangen tot politiek of die de algemene behoeften nu voegen of niet. Op die manier beslissen hoog opgeleiden de levensvragen van het individu en regelen zij het dagelijkse huishouden van het gemeen.

Als we vandaag de dag praten over de afstand tussen Den Haag en het volk, zien we misschien wel een specifieke versie van de kloof tussen hoog en laag opgeleid. Den Haag neemt met gemak beslissingen tegen overduidelijke volksovertuigingen in en gaat het achteraf ‘wel op straat uitleggen’.

Zo kon je Asscher laatst horen voorstellen om mensen na hun AOW-leeftijd in dienst te houden. Dat is nou een typisch hoog opgeleid voorstel, gemotiveerd met hoog opgeleide argumenten, gericht op een hoog opgeleid doel en belang. Laag opgeleiden voelen dat voorstel bijna als een klap in het gezicht.

Niettemin komt hun visie op dat voorstel niet aan. Hun visie komt meestal niet aan al was het alleen al omdat in het parlement geen laag opgeleide te bekennen is.

Ideeën en behoeften van laag opgeleiden spelen pas een rol als politici ermee aan de haal gaan om verkiezingen te winnen. Daarna worden ze in de doofpot van onvervulbare of onbetaalbare verlangens gestopt totdat de kloof weer opspeelt en de politiek opnieuw haar charmeoffensief afdraait.

Tussen hoog opgeleid en laag opgeleid staan de ambities van de ene kant en de behoeften van de andere kant; twee blikvelden die elkaar niet raken.

In de politiek kun je het zien. In het dagelijks leven verhullen ze het want de één wil zich niet méér voelen en de ander wil zich niet minder voelen.

De hoog opgeleide, die denkt dat dergelijke gevoelens de kloof tussen twee levenssferen overbruggen, heeft weinig, misschien wel niets, geleerd.

Advertenties

7 reacties on “Hoog opgeleid en niets geleerd”

  1. reinjohn schreef:

    Met zeer veel plezier heb ik dit, prachtig verwoorde, artikel gelezen. De beschreven dynamiek zal waarschijnlijk leiden tot de volledige ondergang van de PvdA Ik beluisterde vanochtend bij Buitenhof twee PvdA coryfeeën en daar werd ik niet vrolijk van! Het substraat van de “tegenstelling” hoger opgeleiden versus lager opgeleiden wordt mijns inziens gevormd door het vigerende economische systeem. Zo’n systeem lijkt een wet van Meden en Perzen, althans zo wordt het door velen gebracht. Er zijn echter ook andere (politieke) keuzes mogelijk waarbij de genoemde tegenstelling a.h.w. op een organische manier zal verminderen of misschien wel verdwijnen.
    Instemmende groet.

    Like

  2. Er zijn enorme verschillen.
    Op de eerste plaats: de hoogopgeleiden bepalen inkomen, socialke condities van de lag betaalden; hun welzijn en gezondheidszorg, leefstijl, voiding.

    Dat terwijl de hoogopgeleiden vaar terzake volkomen ondeskundig zijn; politici bedoel ik.
    Zie de extreme belachelijke fouten die door politici gemaakt worden

    Een leuke situatie waarin verschillen zichbaar waren was USA in de Vietnam oorlog.
    Ouders met hoog inkomen: jongens naar de Nationale garde.
    Rest: Vietnam
    Van de soldaten: 60% kleurling.

    Maar in NL: populatie bij WO onderwijs: arbeidersklasse: 6% hetzelfde als in1940
    Zou de verdeling op IQ zijn, wat ijn het belang is van het land: dan zou dat 70–85% zijn.
    WEL dan bij IQ testen taalgebruik aanpassen……

    De lager geschoolden betalen alles voor de midden en hogere inkomens

    De beter geschoolden hebben meer toegang tot betere zorg, beter pensioen, betere opleiding, betere huizen, betere voiding, betere auto, betere leefstijl.

    Like

  3. richard kamp schreef:

    Ewald Engelen, in De Schaduw Elite, beschrijft een hoog opgeleide, maar domme en hebzuchtige elite.
    Vanaf 1960 daalde het peil van het onderwijs dramatisch.
    Zou dit de rekening zijn ?

    Like

  4. JWR Kruzdlo schreef:

    Hoog opgeleiden staan sterker in hun schoenen wat betreft eigenwaarde, onafhankelijkheid, aanzien en beroepswaardering. Van daaruit zijn zij de dominanten, de voortouwnemers, de drijvers in maatschappelijke ontwikkelingen en processen: Dat het steeds slechter met de wereld gaat ligt niet aan hun. Hoe zou het toch komen dat kennis niet toerijkend is om een groter gezondere samenleving te kweken. En ga zo maar door.

    Ik bedoel maar, dom blijf je.

    Like

  5. basstarter schreef:

    het gaat alleen maar erger worden. Ik ben hbo opgeleid maar door omstandigheden hoor ik bij de lage inkomens. Ik verkeer in de leuke positie dat ik met mijn slimme hoofd hier mag ondervinden wat mijn collega slimmerikken beslissen voor mijn inkomensgroep. Zoals ik zei, USA here we come. En inderdaad de onderkant van deze maatschappij zakt steeds verder af maar is wel het overgrote deel van dit geheel. Ik werk bij een gemeente. Alle “medewerkers” vliegen er uit en de externen en de goedbetaalde adviseurs en specialisten komen er steeds meer bij. Dat zal dan wel zijn wat ze bedoelden met platte organisatie. Iedereen is nu manager van iets. Klinkt als bitter oud wijf maar zijn gewoon feiten. Noem het maar de bittere feiten dan. Of het moet zijn dat je zo’n baantje hebt bemachtigd. Het is wel zo, en dat zie ik ook dat als je zoiets bemachtigd hebt je wel steeds meer eigendom bent van je werkgever. Je moet niet alleen je werk goed doen, nee je moet je ook nog zus en zo gedragen en het goede denkpatroon vertonen. Oftewel, ook ze geest is verhuurd. Anders kun je ophoepelen. Zelf snap ik best waarom veel mensen niet zo nodig mee hoeven doen met dat hele circus en liever gewoon loodgieter zijn. Gebrek aan hoge ambities is niet altijd gebrek aan intelligentie.

    Like

  6. erik schreef:

    Een heel herkenbaar geschreven stuk voor de dubbeltjes die mede door hun genoten studie tussen de kwartjes, de euro’s én dubbeltjes foerageren.
    Maar of het geschreven stuk inzicht biedt bij de kwartjes en euro’s is de vraag. Want dan moet je met de billen bloot en delen…

    Like

  7. Een van de voorbeelden van ambtelijke macht is het volgende.
    Toen ik van middelbare school kwam had mijn vader AOW; dat bestond pas, en was bezitsgebonden.

    Als we nu eens kindertoeslag, AOW studiebeurs eens inkomens en bezitsgebonden maken zou dat een stuk socialer zijn en de staat een kruiwagen geld besparen.

    Maar dat is niet mijn punt; dat is, dat middenklas inkomens en hogere ervoor zorgden dat het NIET inkomsten/bezitsgebonden (meer) was……Eigen zakken vullen het makkelijkste.

    Zo ook: kijk eens naar de subsidies; alleen degenen die een sloot geld hebben, kopen een electrische auto, of een hybride (die dan op benzene gereden wordt) en DIE krijgen dan subsidie, belastingvoordeel.

    Van de overheidsgelden wat aan de bevolking bested wordt, vloeit het meeste naar de middenklasse inkomen en hogere inkomens.
    Bekende driehoek/paralelogrammetje

    Het is in deze periode, dat daar eens iets serieus aan veranderd zou moeten worden
    Maar ook dat zou door de hogere inkomens beslist moeten worden….

    Like


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s