Liever Youp


 

Ik ben te oud om het praatje van de Koning te geloven. Niet omdat ik niet aan het nieuwe kan wennen. Het is normaal dat een nieuwe koning vertrouwde rituelen als de kersttoespraak in transitie zet. Hij doet dat trouwens heel geleidelijk.

Dit jaar sprak hij zonder stoel, met abstracten aan de muur en geen ritsen prinsesjes op een tafeltje.

Het staan ging de majesteit goed af. Maar de sluitende en ontsluitende bewegingen van zijn handen, rekkend alsof hij een trekharmonica bespeelde, maakten mij zenuwachtig. Ik betrapte me erop dat ik zat te wachten totdat de handen elkaar zouden missen.

Je weet natuurlijk dat er niks fout kan gaan. De toespraak is immers een ingeblikte voorstelling. In de tegenwoordige tijd van de toespraak zit de koning in zijn Argentijnse vakantie-optrek iets voor zichzelf te doen. Prima. Ook de koning heeft kerstvakantie.

Maar tegelijkertijd valt er een schaduw van onechtheid over de woorden die ons moeten raken.

Een duider van de toespraak, Jan Hoedeman, (Volkskrant) had geen last van onechtheid. De spreker moet het verhaal vertellen alsof hij het zelf heeft geschreven en dat is dit jaar gelukt, zei Hoedeman.

Echtheid kreeg een nieuwe betekenis. Feitelijk luisterden we natuurlijk naar de vakkundig gestylde zinnen van Jan Snoek, de beste speechschrijver van Nederland, naar men zegt. Hij werd vorig jaar door de koning bij Schiphol weggehaald. Voor mijn volk is alleen het beste goed genoeg, dacht de koning waarschijnlijk. Ook Hoedeman ziet de inzet van Snoek als doorzettende professionalisering. Dat werkt heel anders dan Beatrix die altijd zelf een collage van somberheid, verheffing en monarchaal vertoon in elkaar knutselde. Maar ik kreeg bijna heimwee naar Beatrix’ donkere luchten.

Jan Snoek leest als een ‘instructie kersttoespraak’. Behandel de universele ideeën van het goede leven met de naasten en als deel van de grote warrige wereld maar hou het klein! Brei de ideeën aan elkaar alsof het ene het andere oproept! Wissel in zinslengte! Gebruik geen moeilijke woorden! Selecteer uit de gebeurtenissen in het afgelopen jaar de vliegramp voor de emotie en de herdenking van WO I voor de geschiedenis! Laat tweehonderd jaar Koninkrijk maar zitten, dat is te weinig volks en Sotsji, nee nee, geen valse noot!

Eén keer moest ik glimlachen om Jan Snoek. Nee, niet om zijn zeventien miljoen selfies maar wel om zijn eenheid in verscheidenheid; hoe hij het stokpaardje van zijn vroegere opdrachtgever Balkenende als nieuw heeft overgeschilderd.

Eén keer kneep ik mijn tenen bij elkaar om Jan Snoek. Zijn versie van de kloof tussen hoog en laag opgeleid: niet iedereen kan een Epke Sonderland zijn of uitblinken als dokter etc. Die versie klinkt wel erg onnozel als je de prik in de onderkant van onze samenleving wegduwt in de dooddoener maar we maken het samen. Gelukkig valt hier de wending als in een zorgvuldig gebouwd sonnet. Het kerstverhaal, dat betekenis geeft, dat ons stuurt en bindt, haalt de prik van de opgeroepen tegenstelling af.

De laagdrempelige verhevenheid van de koninklijke kersttoespraak gaf mij een onbestemd gevoel van betekenisloosheid. Het is een werkelijkheid die waar is en die niet klopt en je weet niet waarom.

Ik begreep het pas toen ik na de kerstdagen de zogezegd beste film van 2014 ‘Boyhood’ zag. Je kijkt drie uur lang naar twaalf jaar ontwikkeling van een Amerikaanse (Texaanse) familie en haar aanhang. Dan, ’s avonds op het journaal, zie je de demonstraties van zwarte Amerikanen tegen de rassenproblemen in hun land. Ineens realiseer je je dat je in de film Boyhood geen zwart gezicht hebt gezien. Waar heb je naar gekeken? Naar een tijdsbeeld van een samenleving, genoeg geretoucheerd om, een dun Amerikaans evangelie over te houden?

Willem-Alexanders hoge vlucht uit de pen van een copywriter, heeft mij niet kunnen stichten. Mijn hoop op een stichtelijk eindejaarsgevoel is nu gevestigd op Youp van ’t Hek. Hij heeft twee voordelen. Een: Youp vertelt zijn verhaal alsof hij het zelf geschreven heeft omdat hij het zelf geschreven heeft. Twee: zijn thema is niet: Dit is de zekerheid maar Wat is de vraag? Dat is taal die ik begrijp.

Met de voeten op de grond wens ik iedereen een mooi 2015.

Advertenties

4 reacties on “Liever Youp”

  1. Fenny schreef:

    En hij was leuk…Youp, vanuit Grunn in de mooie stadsschouwburg.

    Like

  2. reinjohn schreef:

    Weer een prachtig geschreven bijdrage van jouw hand, waarvoor hulde. Voor mij een hele verademing.
    Ik heb de koning niet horen spreken. Ik vind hem een beetje een sufferd. Uiteraard zal hij zijn eigen speech niet (kunnen) schrijven. Dat moet je hem, denk ik, niet willen toevertrouwen gezien zijn rare en volstrekt anti-intellectuele uitglijders in het verleden . Onze koning lijkt mij een mentaal wat primitief gestructureerde sportliefhebber met een latente hang naar decadent hedonisme, die eigenlijk maar een beetje aanrommelt. Meestal maakt hij op mij een verveelde en ietwat geborneerde indruk. Het zij zo.
    Groet en gelukkig nieuwjaar!

    Like

  3. thrammy schreef:

    Oprecht, vilein en een beetje hard ontleed. De kleren van de keizer weggenomen. Ook na jaren nog steeds een prima duiding van het koningschap. Vooral het feit dat een tekstschrijver met naam en toenaam wordt genoemd, maakt dit (kerst)verhaal een klein beetje gemeen. Lekker!
    Geef mij ook maar Youp bij het kerstdiner.

    Like


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s